Vragen naar ziekteverzuim tijdens de sollicitatie

Bij sollicitaties is het altijd een heikel punt of er informatie mag worden gevraagd over het ziekteverzuim, of over kwalen die de sollicitant misschien onder de leden heeft. Het belang van een eerlijk antwoord is duidelijk. Een werkgever moet bij ziekte twee jaar lang loon doorbetalen en zal dus willen weten hoe groot het risico hierop is. Het is zinvol om sollicitanten te laten keuren. Door Mark Diebels*

Als de mogelijke werkgever een aanstellingskeuring wil laten houden, dan moet rekening worden gehouden met de Wet op de Medische Keuringen. Een medisch onderzoek in verband met de aanstelling kan alleen bij bijzondere functie-eisen op het punt van de medische geschiktheid worden gesteld.

Denk aan functies met een bijzonder hoge belasting (zoals het zeer vaak tillen van gewichten tussen 18-25 kilo) en aan functies met een grote kans op gezondheidsschade of veiligheidsschade voor de medewerker of derden (verkeersvliegers, asbestverwerkers). Uit deze voorbeelden volgt al wel dat zomaar keuren op een zwakke rug of stressbestendigheid niet kan. Het moet immers gaan om bijzondere eisen aan de medische geschiktheid.

In de praktijk kan met de arbodienst samen worden onderzocht welke functies zulke specifieke medische eisen vragen, dat een aanstellingskeuring nodig wordt. De kans op toekomstig ziekteverzuim mag überhaupt geen onderwerp van een keuring zijn.

Gezondheid is geen selectiemiddel
Verder is een essentieel onderdeel van de wet dat de medische conditie van de werknemer geen selectiemiddel mag zijn. Een mogelijke werkgever mag niet alle sollicitanten laten keuren en dan doorgaan met de fitste. Alleen aan het einde van de selectieprocedure, dus als de keus al op één bepaalde sollicitant is gevallen, mag een medische keuring worden gehouden. In feite is de functie dus voor deze sollicitant, áls hij goed uit de medische keuring komt.

Buiten een aanstellingskeuring mag niet worden gevraagd naar de gezondheidstoestand of het ziekteverzuimverleden van de sollicitant. Zelfs een vraag naar het gewicht van een sollicitant is niet toegestaan! Aangenomen wordt dat de sollicitant ook hier mag zwijgen of liegen.

Informatieplicht WIA/WAO-uitkering
De gevoeligheid rond medische informatie heeft een keerzijde. Als de werkgever niet wéét van een bepaalde status van een sollicitant, kan hij allerlei voordelen mislopen. Zo hoeft de werkgever bij het aannemen van een WIA-gerechtigde geen loon door te betalen als die vanwege ziekte uitvalt. Ook kunnen allerlei premiekortingen gelden.

Wetenschap van de WIA/WAO-status of de status van arbeidsgehandicapte kan voor een werkgever bij de beslissing iemand wel of niet aan te nemen dus van belang zijn. Een werknemer moet daarom wettelijk, desgevraagd en pas nà de eerste twee maanden van het dienstverband, aan de werkgever melden of hij:

  • een WAO-uitkering heeft;
  • een status van arbeidsgehandicapte heeft;
  • (kort gezegd) een WIA-keuring heeft ondergaan.

Op die manier kan de werkgever gebruik maken van de financiële voordelen die het aannemen van deze sollicitant meebrengt. Tegelijkertijd worden de sollicitant én de werknemer tijdens de maximaal mogelijke proeftijd beschermd omdat zij nog niets hoeven te melden. Let wel op het woord ‘desgevraagd’: de werkgever zal na twee maanden dienstverband aan alle nieuwe werknemers zelf wel deze vraag moeten stellen.

Relevante kwaal melden
Er bestaat wel een bepaald spanningsveld. Het is duidelijk dat de sollicitant gevraagd en ongevraagd alle informatie moet verstrekken die relevant kan zijn voor de vervulling van de functie. Tegelijkertijd staat vast dat informatie over ziekte met de nodige bescherming is omgeven.

Wat te doen als de sollicitant weet dat hij een kwaal heeft en hij vermoedt dat die hem ongeschikt maakt voor een functie? Gaat dan de mededelingsplicht van de sollicitant voor, of de bescherming van de medische privacy van de werknemer?

De verzwijging van een kwaal levert een reden voor ontslag op staande voet op als de werknemer ‘wist of had moeten begrijpen dat die kwaal hem ongeschikt maakte voor de betrekking waarnaar hij solliciteerde’. Deze rechterlijke uitspraak is later nog verfijnd: de verzwijging van een beperking bij de aanstelling, waardoor de werkgever niet alle opdragen werkzaamheden van de werknemer kan vergen, kan ook reden zijn voor een ontslag op staande voet.

Voorbeelden waarin een kwaal niet hoefde te worden gemeld:

  • een met hiv besmette kapper;
  • een kapster met een oude sleutelbeenbreuk;
  • een chronische armontsteking bij een taxichauffeuse.

Ook het feit dat werkneemster kort ná verlenging van het contract voor bepaalde tijd een operatie moest ondergaan en er dus twee maanden tussenuit zou zijn, was geen verzwijging.

Voorbeelden waarin een kwaal wel moest worden gemeld:

  • een verkoopster met rug- en heupklachten die lichamelijke arbeid moest doen bij een bestrijdingsmiddelenbedrijf;
  • knieproblemen van een kelner;
  • een verkoopster in een bloemenzaak met rugklachten;
  • oude overspannenheidsklachten bij een zoektocht naar stressbestendige docent;
  • een medewerker snijzaal met alcoholverslaving in een papierfabriek.

Conclusie

  1. De check op ziekte bij een sollicitant is aan strikte voorwaarden gebonden maar niet onmogelijk:
  2. Medisch onderzoek van een sollicitant mag alleen bij bijzondere medische eisen die aan de functie worden gesteld;
  3. Medisch onderzoek van een sollicitant mag alleen bij de sollicitant die zal worden aangesteld.
  4. Buiten een medische keuring om zijn vragen naar medische zaken voor een werkgever taboe.
  5. De grens wordt getrokken als de sollicitant begrijpt of moet begrijpen dat hij een kwaal heeft die hem geheel of gedeeltelijk ongeschikt voor de functie maakt: die kwaal moet worden gemeld of daarnaar mag worden gevraagd.
  6. Dat iemand een WAO/WIA-uitkering heeft of arbeidsgehandicapte is, betekent niet per se dat hij ongeschikt is. Deze informatie hoeft niet standaard te worden gemeld.
  7. De werkgever mag na twee maanden dienstverband aan zijn werknemer vragen of hij een WAO-uitkering heeft, een status van arbeidsgehandicapte of (kort gezegd) een WIA-keuring heeft ondergaan. De werknemer moet naar waarheid antwoorden.

* Mark Diebels is arbeidsrechtadvocaat bij Klijn Zegers van Osch Advocaten in Tilburg. Mark is een veelgevraagd spreker over arbeidsrechtelijke thema’s en hij heeft diverse boeken geschreven, waaronder als coauteur van In- en uitstroom in 100 vragen.

Bron: MS WEB

Omgaan met emoties na de diagnose multiple sclerose

Na de diagnose Multiple Sclerose kunt u overspoeld worden door emoties. Naast ongeloof, woede, angst of twijfel kunt u ook gevoelens van opluchting ervaren na de diagnose: eindelijk is er een verklaring voor de klachten. Iedereen reageert naar zijn eigen aard en karakter. Er bestaat geen enige, juiste reactie op het krijgen van de diagnose Multiple Sclerose. Veel mensen hebben tijd nodig om de diagnose emotioneel te verwerken. Het kan eventjes duren voor u uw balans hebt hervonden. Een van de manieren om uw Multiple Sclerose een plek in uw leven te geven na de diagnose, is er actief mee bezig te zijn. Praten over Multiple Sclerose, informatie verzamelen of het zoeken van ontspanning kan daarbij helpen.

Emoties waar u mee te maken kunt krijgen na de diagnose Multiple Sclerose zijn:
– Ontkenning
– Angst
– Schuldgevoelens
– Schaamte
– Verdriet
– Verlies van eigenwaarde
– Depressie

Ontkenning van de ziekte Multiple Sclerose na de diagnose
Dat de diagnose Multiple Sclerose wordt gesteld betekent niet dat dit door iedereen zonder slag of stoot wordt geaccepteerd. Soms is dat uit pure angst, soms uit verbazing en soms uit regelrechte vermoeidheid. De menselijke geest krijgt het, ondanks de officiele diagnose, zelfs voor elkaar om op gezette tijden even niet te geloven dat het lichaam ziek is en Multiple Sclerose heeft. Zo’n verwerkingspauze kan nodig zijn om het nieuws van de diagnose in stukjes en beetjes een plek te geven en te accepteren dat de ziekte Multiple Sclerose er nu bij hoort.

Deze ontkenning van de diagnose Multiple Sclerose kan evenwel aanhouden en ontaardt dan in regelrecht verzet. En dat staat een verwerkingsproces van de diagnose nu juist weer in de weg. U kunt zich beter concentreren op wat er wél kan met Multiple Sclerose. Dit is een veel actievere houding die bovendien automatisch positief is.

Angst na de diagnose Multiple Sclerose
Er is een verschil tussen “bang” en angstig zijn. Bang ben je voor het donker, voor spinnen, voor verlies van je baan of gezondheid. Angst is hetzelfde gevoel, maar dan zonder zo’n direct aanwijsbare oorzaak.

Controle hebben over uw leven hangt nauw samen met gevoelens van zelfrespect en eigenwaarde. Na de diagnose Multiple Sclerose concessies moeten doen in werk of gezinsleven kan u het gevoel geven dat u minder waardevol bent dan voor de diagnose. Ook een plotseling optredende terugval in uw lichaam in verband met Multiple Sclerose maakt duidelijk dat u kwetsbaar bent geworden. Tot overmaat van ramp gaan allemaal goedbedoelende mensen taken van u overnemen. Dat is heel aardig, maar kan ook uw gevoel van machteloosheid versterken na de diagnose. Onzekerheid over een aantal van deze belangrijke zaken tegelijk leidt makkelijk tot angstgevoelens.

Schuldgevoelens na de diagnose Multiple Sclerose
U kunt er niets aan doen dat u op een dag Multiple Sclerose bleek te hebben. Maar de machteloosheid en het gevoel tekort te komen kunnen u toch een gevoel van schuld bezorgen, hoe onterecht dat ook is. Maar met uw angst dat u door de diagnose Multiple Sclerose geen goede moeder kunt zijn, als kostwinnaar tekort zal schieten of de omgeving alleen nog maar tot last zal zijn, schiet niemand iets op. En vaak is trouwens het tegendeel waar: het blijkt dat kinderen met een chronisch zieke vader of moeder vaak een hechtere band met hun ouders ontwikkelen dan ze hadden. Het is het beste om u te realiseren dat u uzelf beter nieuwe, reële doelen kunt stellen die u wel kunt bereiken ondanks de Multiple Sclerose. Daarvoor is het vaak nodig een aantal zaken iets anders aan te pakken om ze te bereiken.

Schaamte na de diagnose Multiple Sclerose
Niemand vindt het leuk om publiekelijk de controle over benen, stem of blaas even te verliezen. Alleen de gedachte aan zo’n situatie brengt menigeen het schaamrood al op de wangen. De meeste van ons zullen het vervolgens ook onplezierig vinden om over deze schaamte te praten.

Nu zijn er natuurlijk makkelijker onderwerpen denkbaar. Maar laten we de zaak eens van de andere kant bekijken: waarschijnlijk vindt uw omgeving het net zo naar voor u als u zelf. Als de rollen omgedraaid waren, zou u de Multiple Sclerose-patiënt waarschijnlijk maar wat graag helpen, troosten en geruststellen. U kunt zich voorstellen hoe een gesprek over deze Multiple Sclerose klachten iedereen zou kunnen opluchten. Maar schaamte over het onderwerp blokkeert dat.

Er is zeker moed nodig om uw afhankelijkheid te erkennen en anderen toe te staan u te helpen omdat bepaalde dingen lastiger gaan met Multiple Sclerose. Maar het is niet alleen een kwestie van moed, maar ook van moeten. Om uw obstakels als gevolg van de Multiple Sclerose te overkomen, zult u in de toekomst vaker afhankelijk zijn van anderen. Als u zich sterker voordoet dan u bent om de Multiple Sclerose klachten te verbergen, maakt u het uzelf én uw omgeving onnodig moeilijk. En daar wordt niemand beter van.

Verdriet na de diagnose Multiple Sclerose
Veel mensen hebben de neiging zich terug te trekken als ze verdrietig zijn. Vaak denken ze daarbij niet aan het inrichten van de toekomst rekening houdend met wat wel kan met Multiple Sclerose. Ze denken dan aan het verleden, van voor ze de diagnose Multiple Sclerose kregen, en ’toen alles nog goed was’. Haast automatisch komt dan de vraag op: ,,Wat kan hiervan de zin zijn?” De mensheid is al sinds ons bestaan met die vraag bezig. En eerlijk gezegd is er sinds die millennia niet veel vooruitgang geboekt. De vraag naar ‘de zin van dit alles’ te beantwoorden, lijkt dus geen zinvolle aanpak van verdriet na de diagnose Multiple Sclerose.

Wat kunt u dan doen met uw verdriet? De kunst is om uw blik niet te richten op wat er niet meer kan door de constatering dat u Multiple Sclerose heeft. Maar op wat er wél kan, ondanks dat u de ziekte Multiple Sclerose heeft. De ervaring wijst uit dat er op die manier steeds nieuwe taken en bezigheden op uw weg komen, die opnieuw plezier in het leven brengen.

Psychologisch is het daarnaast van belang dat u uw verdriet ‘kwijt kunt’ na de diagnose Multiple Sclerose. Gedeelde smart is ook wetenschappelijk gezien halve smart. U slaat daarmee trouwens twee vliegen in een één klap, want u zult zien dat de opluchting geheel wederzijds is. Ook voor uw omgeving is het prettig dat u wilt praten over uw ziekte Multiple Sclerose. Zo kunt u elkaar beter helpen.

Verlies van eigenwaarde na de diagnose Multiple Sclerose
Door de ziekte Multiple Sclerose kunnen zelfs de simpelste taken moeilijk worden. Aankleden, schrijven, normaal praten of sporten: er zijn perioden dat dit niet meer lukt als gevolg van en soms verdwijnt zo’n vaardigheid voorgoed. Het gevaar dreigt dan dat uw gevoel van eigenwaarde te lijden heeft onder het verloop van uw ziekte Multiple Sclerose. Het lijkt dan ook verstandig om uw eigenwaarde te laten afhangen van andere, wellicht diepere zaken.

Dat is natuurlijk wat makkelijk gezegd dan gedaan. Maar de kern is onmiskenbaar waar: u bent méér dan uw lichaam en de ziekte Multiple Sclerose die daaraan verbonden is. De één is de onvervangbare moeder van haar kinderen, de ander een leuke oom, een gekoesterde zoon, weer een ander een hartsvriendin. Eigenlijk hebt u voor al uw dierbaren een waarde die weinig te maken heeft met uw zelfredzaamheid en het feit dat u de diagnose Multiple Sclerose heeft gekregen. Uw partner is tenslotte niet van u gaan houden omdat u zo goed uw veters kon strikken. Maar om uw gevoel voor humor, een kijk op de wereld,… uw zelfrespect.

In dat laatste zit iets heel bijzonders: mensen die zichzelf niet waarderen om wat ze zijn, maar om wie ze zijn, oogsten ook veel meer waardering van hun omgeving.

Depressie na de diagnose Multiple Sclerose
Een depressie is een aandoening met geestelijke en lichamelijke gevolgen. De belangrijkste klachten zijn gevoelens van verdriet, somberheid, neerslachtigheid, wanhoop of geirriteerdheid. Nu zijn we allemaal weleens somber of verdrietig, maar zodra dit uw leven gaat beheersen en u belemmert in uw werk of relaties, is het goed is het goed om te kijken of er misschien sprake is van een depressie.

Een depressie werkt als een vicieuze cirkel: de negatieve gevoelens kunnen de klachten van Multiple Sclerose verergeren en meer Multiple Sclerose klachten betekent natuurlijk een extra psychische druk.

Depressies zijn goed te behandelen. Dit maakt het des te belangrijker om niet zelf te blijven tobben, maar om zo snel mogelijk uit te laten zoeken wat er geestelijk aan de hand is. Stap naar uw huisarts of uw specialist en leg uw twijfels bij hen neer. Hoe eerder u erbij bent, deste eenvoudiger de depressie te keren is.

Hoe kunt u een depressie herkennen?
Heeft u gedurende twee weken of langer last van vijf of meer van onderstaande klachten, waarvan minstens één met een sterretje? Dan is de kans groot dat u last heeft van een depressie.

« Een neerslachtig gevoel gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag*
« Een ernstig gevoel van desinteresse in alle of bijna alle activiteiten gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag*
« Eetproblemen (meer of juist minder eten dan gewoonlijk) en verandering in het gewicht
« Slaapproblemen
« Geagiteerd en rusteloos of juist geremd zijn
« Vermoeidheid en verlies van energie
« Gevoelens van waardeloosheid of overmatige schuld
« Concentratieproblemen, vertraagd denken en besluiteloosheid
« Terugkerende gedachten aan dood of zelfdoding

MS: de voordelen van psychologische hulp

Psychologische hulp kan de levenskwaliteit van MS-patiënten die geconfronteerd worden met een depressie aanzienlijk verbeteren.

MS: de voordelen van psychologische hulp

Depressie en multiple sclerose: twee ziekten die met elkaar gepaard gaan

Depressies komen vaak voor bij mensen die lijden aan multiple sclerose (MS). Speelt de last van een ziekte waartegen de patiënten zich vaak machteloos voelen, een rol? Ja, maar depressies zouden ook een rechtstreeks gevolg van MS zijn. De helft van de MS-patiënten zou minstens eenmaal in hun leven geconfronteerd worden met een belangrijke depressieve episode. Ter vergelijking, de verhouding voor de algemene bevolking bedraagt 10 tot 25% bij de vrouwen en 5 tot 12% bij de mannen (1).

Wat is de impact van een depressie op de levenskwaliteit?

Een depressie heeft een verwoestend effect op de levenskwaliteit. Des te meer omdat deze stemmingsstoornis een impact kan hebben op sommige MS-symptomen. “Vermoeidheid komt bijvoorbeeld vaak voor bij MS-patiënten”, aldus Michelle Pirard, psychologe in het Nationaal Multiple Sclerose Centrum. “Dat is al een probleem op zich! En als dat dan nog gepaard gaat met een gebrek aan motivatie, te wijten aan een depressie, kan de patiënt mogelijk zijn kinesitherapieoefeningen verwaarlozen, minder actief worden, enz. Hij verliest zijn weerstandsvermogen, wordt sneller moe, verliest zijn zelfvertrouwen…” Een depressie heeft ook een negatief effect op de therapietrouw (2). Het is dus van het allergrootste belang een depressie tijdig te behandelen.

Zijn groepstherapieën doeltreffend?
Onderzoekers van de universiteit van Nottingham (Groot-Brittannië) hebben zich gebogen over de mogelijke voordelen van psychologische hulp. Bij gelegenheid van een studie (3) hebben ze MS-patiënten die ook getroffen waren door een depressie tijdens groepstherapieën gevolgd. De sessies boden onder meer concrete oefeningen om emotionele problemen het hoofd te bieden, alsook groepsgesprekken. Na een aantal maanden therapie was het aantal depressies gevoelig gedaald. Volgens de onderzoekers stelden deze verbeteringen de National Health Service, het Britse socialezekerheidsstelsel, ook in staat om per patiënt 470 £, hetzij ongeveer € 523, te besparen. Aangepaste psychologische hulp lijkt dus niet alleen positief te zijn voor de patiënt, maar ook voor de gemeenschap!

Een stand van zaken opmaken met uw neuroloog

Voelt u zich niet goed in uw vel? Bent u minder actief en minder betrokken bij uw dagelijkse activiteiten? Gedraagt u zich volgens uw omgeving anders de voorbije maanden? Aarzel niet om dit te bespreken met uw behandelende arts of met uw neuroloog. Ze zullen u helpen om een stand van zaken op te maken.

MS-telefoon: 0900 – 8212108

De medewerkers van de MS-telefoon bieden een luisterend oor

Bij de MS-telefoon van de MSVN kunt u (anoniem) terecht met vragen en problemen over allerlei aspecten van het leven met MS. De medewerkers van de MS-telefoon hebben zelf MS of zijn nauw betrokken bij mensen met MS. Zij zijn geen artsen of apothekers en kunnen over bijvoorbeeld medicijnen en hulpmiddelen uitsluitend algemene informatie geven. Meestal worden uw vragen direct beantwoord, soms wordt u doorverwezen naar andere deskundigen.

De MS-telefoon is van maandag t/m vrijdag bereikbaar van 14.00 tot 17.30 uur en op maandag- en donderdagavond ook van 17.30 tot 21.00 uur.

VAKANTIEROOSTER
Van 4 juli t/m 4 september is de MS-telefoon beperkter bereikbaar:

maandag- en donderdagavond van 17.30 – 21.00 uur en dinsdag-, woensdag- en vrijdagmiddag van 14.00 – tot 17.30 uur

(1) American Psychiatric Association. DSM-IV-TR, Manuel diagnostique et statistique des troubles mentaux, texte révisé. 4e édition. Masson, Paris, 2003.

(2) Goldman Consensus Group. The Goldman Consensus statement on depression in multiple sclerosis. Mult Scler 2005; 11: 328–337.

(3) Nadina B Lincoln, Faye Yuill, Jessica Holmes, Avril ER Drummond, Cris S Constantinescu, Sarah Armstrong, and Ceri Phillips. Evaluation of an adjustment group for people with multiple sclerosis and low mood: a randomized controlled trial. Multiple Sclerosis Journal, first published online on May 25, 2011.

Hartelijk dank aan Michelle Pirard, psychologe in het Nationaal Multiple Sclerose Centrum.